Κατηγορίες

«Δυστυχώς κύριοι, επτωχεύσαμεν!» To ημερολόγιο δείχνει 10 ∆εκεµβρίου 1893.

Στο επιβλητικό νεοκλασικό µέγαρο της Παλαιάς Βουλής επί της οδού Σταδίου, που λειτουργεί ως έδρα της εθνικής αντιπροσωπείας, ο πρωθυπουργός Χαρίλαος Τρικούπης ετοιµάζεται να ανέβει στο βήµα. Μόλις ακούει το όνοµά του από τον προεδρεύοντα, σηκώνεται όρθιος, στρώνει το σκουρόχρωµο σακάκι, ανεβαίνει αργά τα τέσσερα ξύλινα σκαλοπάτια που οδηγούν στο βάθρο και αρχίζει να περιγράφει την εικόνα που επικρατεί στα πολύπαθα δηµόσια ταµεία.

Ούτε λίγο ούτε πολύ, ενηµερώνει την Εθνοσυνέλευση ότι το κράτος διάγει τη χειρότερη περίοδο της ιστορίας του, καθώς αδυνατεί πλέον να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του. ∆εν µπορεί να αποπληρώσει τα δάνεια που έχει πάρει από το εξωτερικό, δεν έχει χρήµατα να καταβάλει τους µισθούς των δηµοσίων υπαλλήλων και έχει κηρύξει στάση πληρωµών σε όλους τους προµηθευτές.

Εκείνη την ηµέρα στη Βουλή, ο πρωθυπουργός Χαρίλαος Τρικούπης φέρεται να εκστόµισε την ιστορική φράση «δυστυχώς επτωχεύσαµεν», όπως έγραφαν οι αντιπολιτευόµενες εφηµερίδες της εποχής, αν και η αλήθεια είναι ότι δεν έχει καταγραφεί πουθενά στα πρακτικά. Ειπώθηκε δεν ειπώθηκε, η χώρα όδευε προς τον όλεθρο. Ο πολύπειρος πολιτικός ήταν αναγκασµένος να επιβάλει επιπλέον επώδυνους φόρους (ακόµα και στα ζώα που σφάζονταν), να συνάψει νέο επαχθές δάνειο µε τις µεγάλες δυνάµεις, όπως ήταν για παράδειγµα η Αγγλία, και να ανεχθεί έναν ασφυκτικό διεθνή οικονοµικό έλεγχο, µε τους δανειστές να ζητούν τη λήψη επιπλέον µέτρων χωρίς καν την έγκριση του Κοινοβουλίου.

Είπε κανείς ότι η Ιστορία δεν επαναλαµβάνεται; Το νεοελληνικό κράτος ξεκινά τη ζωή του επιβαρυµένο ήδη µε ένα σηµαντικό εξωτερικό χρέος, καθώς από τα πρώτα κιόλας χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης αναζητά απεγνωσµένα πόρους προκειµένου να χρηµατοδοτήσει τον Αγώνα και να διεθνοποιήσει την προσπάθεια για ανεξαρτησία. Ενα στοιχείο και µόνο αρκεί για να αντιληφθεί κανείς τον παραλογισµό της συµφωνίας: Από τις 800.000 λίρες του δανείου, θα φτάσουν στην επαναστατική διοίκηση µόλις…298.000 λίρες. Τα υπόλοιπα θα πάνε σε παρακρατήσεις, προµήθειες και έξοδα έκδοσης.

Στην αντίληψη του Τρικούπη η ανάπτυξη της χώρας ήταν απαραίτητη προϋπόθεση για την εκπλήρωση των αλυτρωτικών οραµάτων του Ελληνισµού. Η απελευθέρωση, δηλαδή, όλων των περιοχών της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας στις οποίες ζούσαν µεγάλοι ελληνικοί πληθυσµοί (µέχρι τότε η επικράτεια εκτεινόταν έως τη Θεσσαλία. ∆εν είχε ούτε την Ήπειρο, ούτε τη Μακεδονία και τη Θράκη, ούτε την Κρήτη και τα ∆ωδεκάνησα). Για τον λόγο αυτό δηµιούργησε εκτεταµένο σιδηροδροµικό δίκτυο (το οποίο χρησιµοποιούµε µέχρι και σήµερα), αποφάσισε να αποξηραθεί η λίµνη Κωπαΐδα, που απέφερε 130.000 στρέµµατα εξαιρετικά εύφορης γης, διάνοιξε τη διώρυγα της Κορίνθου, θέσπισε την προαγωγή των δηµοσίων υπαλλήλων, ενίσχυσε το Πολεµικό Ναυτικό µε νέα πλοία, αναδιοργάνωσε τη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, την Αγροφυλακή και την Αστυνοµία, αναµόρφωσε την Παιδεία και είχε την παράτολµη σκέψη να δηµιουργηθεί ζεύξη µεταξύ Ρίου και Αντιρρίου (κάτι που επετεύχθη το 2004 και τιµητικά η γέφυρα πήρε το όνοµά του).

Βέβαια, όλα τα παραπάνω απαιτούσαν χρήµατα, τα οποία βρέθηκαν µέσω της σύναψης δανείων και της επιβολής φόρων στον καπνό, στο κρασί και στις οικοδοµές, δίνοντας λαβή για αντιπολιτευτικές κορώνες από τους αντιπάλους του.

Ο Χαρίλαος Τρικούπης κορυφαία αναμφίβολα πολιτική προσωπικότητα του 19ου αιώνα και ένας από τους σημαντικότερους πολιτικούς των νεότερων χρόνων. Η πτώχευση του 1893, κατά την περίοδο της έβδομης και τελευταίας πρωθυπουργικής του θητείας, έριξε βαριά τη σκιά της στην Ελλάδα και το «δυστυχώς κύριοι, επτωχεύσαμεν» σφράγισε τη διακυβέρνησή του, αν και η Ιστορία επιφύλαξε γι’ αυτόν μια σαφώς καλύτερη θέση ως ο πρώτος εκσυγχρονιστής πολιτικός του νέου ελληνικού κράτους.

«Αηδιάζοντες και αγανακτούντες και βλέποντες την γενικήν κατάπτωσιν των πολιτευομένων ερωτώμεν αυτούς, μη τυχόν αληθώς πταίει το Έθνος;», αναρωτιόταν ο Τρικούπης όταν δημοσίευε το πολύκροτο άρθρο του «Τις πταίει;» .

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *